خانواده کنفیان (Cannabaceae)
دانه شاهدانه (Hemp Seeds – Cannabis sativa)
معرفی
دانه شاهدانه از گیاه Cannabis sativa به دست میآید، اما برخلاف گونههای روانگردان این جنس، شاهدانه صنعتی (Hemp) فاقد مقدار قابلتوجه THC است و تنها بهعنوان یک منبع غذایی و صنعتی شناخته میشود. دانههای شاهدانه کوچک، بیضیشکل، خاکستری مایل به قهوهای با مغزی سفید و نرم هستند و به دلیل ارزش تغذیهای بالا در دستهی «سوپرفودها» قرار گرفتهاند.
تاریخچه و خاستگاه
- خاستگاه گیاه شاهدانه به آسیای مرکزی بازمیگردد.
- از بیش از ۵۰۰۰ سال پیش در چین باستان برای تهیه طناب، پارچه و نیز مصارف دارویی و غذایی استفاده میشده است.
- در ایران نیز شاهدانه در متون طب سنتی با نام «قنب» ذکر شده و مصرف آن بهصورت خوراکی و دارویی رایج بوده است.
- امروزه دانه شاهدانه در اروپا و آمریکا بهعنوان مادهای سالم و مغذی به رژیم غذایی راه یافته است.
ویژگیها
- طعم ملایم، کرهای و کمی شبیه به مغز آفتابگردان.
- بافت نرم و روغنی.
- قابلیت مصرف بهصورت کامل، پوستکنده یا پودر شده.
ارزش تغذیهای
- پروتئین کامل: شامل تمام ۹ آمینواسید ضروری.
- غنی از اسیدهای چرب امگا-۳ و امگا-۶ با نسبت متعادل.
- منبع مهم فیبر، ویتامین E، منیزیم، فسفر و آهن.
- آنتیاکسیدان طبیعی (لیگنانها و پلیفنولها).
کاربرد در آشپزی و صنعت
- آشپزی: افزودن به اسموتیها، سالاد، سوپ و نان.
- فرآوردهها: شیر شاهدانه (Hemp Milk)، کره شاهدانه (Hemp Butter)، پودر پروتئین شاهدانه.
- صنایع غذایی: استفاده در محصولات گیاهخواری و وگان.
- صنایع غیرخوراکی: دانه و روغن شاهدانه در صنایع آرایشی و بهداشتی برای محصولات مراقبت پوست و مو.
جایگاه فرهنگی
- در چین و هند باستان، شاهدانه هم بهعنوان دارو و هم بهعنوان خوراکی استفاده میشده است.
- در ایران سنتی، دانه شاهدانه بهصورت بوداده یا همراه با نان مصرف میشده و در برخی مناطق بهعنوان تنقلات محلی باقی مانده است.
- امروزه در غرب، شاهدانه بهعنوان یک سوپرفود مدرن در رژیمهای وگان و گیاهخواری جایگاه ویژهای دارد.
دسته بندی ها: آجیل و دانه ها
