ماکیان POULTRY
صنعت ماکیان همانگونه که امروزه میشناسیم پدیدهای نسبتاً مدرن است. وقتی واژه ماکیان به ذهن میآید، نخست مرغ خانگی تداعی میشود، اما اردک، غاز و بوقلمون نیز بخشی از این تعریف هستند. در جوامع کشاورزی اولیه، ماکیان بخشی جدانشدنی از مزرعه بود. تصویر خروسی که با بانگ خود هنگام طلوع خورشید مزرعه را بیدار میکند، حتی در ذهن شهریترین افراد نیز جا افتاده است. اگر به مزارع قدیم نگاه کنیم، میبینیم که هر حیوانی نقشی مهم داشت؛ گاو و بز بهعنوان منبع شیر یا گوشت، گوسفند برای پشم، اسب برای حملونقل و شخمزدن زمین، خوک بهعنوان گوشت و بازیافتکننده ضایعات غذایی. مرغ، اردک و غاز نیز عمدتاً برای تخمگذاری و در نهایت گوشت پرورش داده میشدند.
نقش حیوانات ماکیان در زندگی مزرعه
در مزرعه، حیوانات ماکیان علاوه بر منبع پروتئین غذایی نقشهای مهم دیگری ایفا میکردند. مرغها برای کنترل جمعیت حشرات استفاده میشدند. آنها بسیاری از آفات باغ را میخوردند و اگر در حیاط مزرعه رها میشدند، کنهها و لاروهایی را که میتوانستند به حیوانات دیگر آسیب بزنند، میخوردند. ماکیان، مانند خوکها، برای مصرف غلات اضافی یا ضایعات نگهداری میشدند. پس از برداشت محصول، آنها اجازه داشتند در مزارع بگردند و غلات باقیمانده را بخورند و همزمان کود اضافه کنند. ماکیان بخشی از همافزایی مزرعه بودند. همچنین بهعنوان سیستم هشدار عمل میکردند. غارغار غاز یا قدقد مرغها در شب به کشاورز نشان میداد که شکارچیای در اطراف است. خروس صبحگاهی کشاورز را برای روزی دیگر بیدار میکرد. غازها توسط کشاورزان بهعنوان «علفکن» در میان ردیفهای کشت رها میشدند تا علفهای هرز ناخواسته را بکنند. و هرکس بیش از حد به آنها نزدیک شده باشد میداند که میتوانند بهاندازه هر سگ نگهبان خشن باشند.
پر و کرک ماکیان بهعنوان عایق برای لباس و تختخواب استفاده میشد. بالش و پتوهای پر غاز نیاز به گرمایش در شبهای سرد زمستان در خانههای روستایی را کاهش میدادند. ماکیان نقش بزرگی در روابط همزیستی مزرعه داشتند.
تخممرغ احتمالاً نخستین غذای حیوانی انسان بود. شکارچیان و گردآورندگان اولیه تخمها را از لانهها میدزدیدند تا منبعی باکیفیت از پروتئین داشته باشند. آنها پرندگان را برای گوشت شکار میکردند و از آنجا که راهی برای ذخیره گوشت نداشتند، ماکیان معمولاً بهاندازهای بودند که در یک وعده مصرف شوند.
تاریخچه تولید ماکیان
اهلیسازی ماکیان حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد آغاز شد. مرغها نخستین بار از ماکیان جنگلی سرخ در هند و جنوب شرق آسیا اهلی شدند. در مصر باستان تصاویر زیادی از اردکها و غازهای خانگی یافت شده است. در اوج شکوفایی مصر باستان، غازها آنقدر تغذیه میشدند که به مرحله فربهی میرسیدند و نسخههای اولیه «فوآ گرا» یا جگر چرب شکل میگرفت. نوشتههایی درباره آمادهسازی اردک با نمک نشاندهنده روشهای ابتدایی نگهداری مواد غذایی است.
تمدنهای اولیه چین نشانههایی از اهلیسازی ماکیان حدود ۱۴۰۰ سال پیش از میلاد نشان میدهند. خروس در اساطیر چینی ظاهر میشود و باور بر این بود که خروسهای افسانهای به خروسهای زمینی فرمان بانگزدن میدادند. خروس در تقویم چینی حضور دارد. آخرین «سال خروس» در ۲۰۰۵ بود. ماکیان بخشی جداییناپذیر از فرهنگ غذایی چین بوده و هست. داستانهای افسانهای درباره ماکیان در بسیاری از نوشتههای غربی نیز یافت میشوند. شخصیت مشهور «خروس شانتیکلیر» که توسط جفری چاوسر در حکایات کنتربری در اواخر قرن چهاردهم نوشته شد، درباره خروس مغروری است که بر مزرعه سلطه دارد. داستانهای بسیاری درباره ماکیان وجود دارند. «جوجه کوچولو» از حیوانات مزرعهای میگوید که توسط روباه حیلهگر فریب میخورند. داستان موسیقایی مشهور «پتر و گرگ» اثر پروکوفیف نیز ابوا را بهعنوان شخصیت اردک معرفی میکند.
در اروپا، پس از قرون وسطی، قصابان متخصص در ماکیان ظهور کردند. بازارهای کشاورزی در همه روستاها و شهرهای اروپا ایجاد شدند و فروشندگان ماکیان بهطور گسترده حضور داشتند. آنها تخممرغ، ماکیان زنده یا ذبحشده میفروختند. تخممرغ بخش عمدهای از تجارت ماکیان بود و هنوز هم نقش دارد. انگلیسیها بازار اسمیتفیلد را در حاشیه لندن تأسیس کردند و هر جمعه مجموعه بزرگی از دام و ماکیان فروخته میشد. بازار اسمیتفیلد حدود ۱۱۰۰ میلادی وجود داشت و در ۱۳۲۷ میلادی «حقوق بازار» دریافت کرد.
