کلزا (Rapeseed – Brassica napus, Source of Canola Oil)
معرفی
کلزا از خانوادهی شببویان (Brassicaceae) است و یکی از مهمترین دانههای روغنی صنعتی و خوراکی در جهان محسوب میشود. دانههای ریز و سیاه آن منبع اصلی روغن کلزا و کانولا هستند. «کانولا» نام تجاری نوعی کلزاست که در دهه ۱۹۷۰ در کانادا اصلاح شد تا میزان اسید اروسیک و گلیکوزیدهای مضر آن کاهش یابد و مصرف خوراکیاش ایمن شود.
تاریخچه و خاستگاه
- خاستگاه کلزا به اروپا و آسیا بازمیگردد.
- در گذشته از روغن کلزا بیشتر برای مصارف صنعتی (روانکاری، چراغهای روغنی) استفاده میشد.
- در دهه ۱۹۷۰، کاناداییها گونهی اصلاحشدهای معرفی کردند که با نام Canola شناخته شد (Canadian Oil, Low Acid).
- امروزه کلزا یکی از سه منبع اصلی روغن خوراکی در جهان است (در کنار سویا و نخل روغنی).
ویژگیها
- دانههای ریز، گرد و سیاه.
- روغنی با طعمی ملایم و رنگ زرد طلایی.
- قابلیت استخراج روغن تا بیش از ۴۰٪ وزن خشک دانه.
ارزش تغذیهای
- روغن کانولا سرشار از اسیدهای چرب غیراشباع.
- نسبت متعادل امگا-۶ به امگا-۳.
- کمترین میزان چربی اشباع در میان روغنهای گیاهی رایج.
- منبع ویتامین E.
کاربرد در آشپزی و صنعت
- روغن خوراکی: پرمصرف در آشپزی، پختوپز، سالاد و محصولات صنعتی غذایی.
- مارگارین: یکی از پایههای اصلی تولید مارگارین در صنایع غذایی.
- صنایع غیرخوراکی: بیودیزل، روانکنندهها، صابون و محصولات شیمیایی.
جایگاه فرهنگی و اقتصادی
- در کانادا و اروپا، کانولا بهعنوان روغن «سلامتمحور» شناخته میشود.
- در ایران طی دو دهه اخیر کشت کلزا توسعه یافته و بخشی از برنامه خودکفایی در تولید روغن خوراکی است.
- در بسیاری از کشورها، کلزا نه تنها خوراکی بلکه یک محصول استراتژیک صنعتی به حساب میآید.
دسته بندی ها: آجیل و دانه ها
